Βλεμματική Επαφή, η σημασία της και τρόποι για να την προκαλέσουμε

sparkler-677774_960_720

Η βλεμματική επαφή είναι ο πιο δυναμικός τρόπος έναρξης ενός επικοινωνιακού συνδέσμου μεταξύ των ανθρώπων. Ξεκινά από πολύ νωρίς, περίπου στις 4 πρώτες εβδομάδες μετά την γέννηση, και μπορεί να αποτελέσει μία από τις βασικές δεξιότητες που απαιτούνται για την οικοδόμηση λεκτικών ή μη-λεκτικών κοινωνικών και επικοινωνιακών συμπεριφορών. Πρόκειται, με λίγα λόγια, για μία πρώιμη προσπάθεια επικοινωνίας που αναπτύσσει το βρέφος και κατέχει πολύ σημαντικό ρόλο στην πορεία της γλωσσικής ανάπτυξης, της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και της μάθησης.

Στην βιβλιογραφία ο όρος «βλεμματική επαφή» συναντάται πολύ συχνά μαζί με τον όρο «αυτισμός» ή «διαταραχές αυτιστικού φάσματος» καθώς έχει αποδειχτεί ότι η έλλειψη βλεμματικής επαφής στα βρέφη είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά των παιδιών με αυτισμό. (Διαβάστε περισσότερα εδώ κι εδώ). Καθώς το παιδί μεγαλώνει η εδραίωση της βλεμματικής επαφής γίνεται όλο και πιο αναγκαία για την γλωσσική ανάπτυξη, την κοινωνική συμπεριφορά και την εκπαίδευση του παιδιού. Εδώ και δεκαετίες οι ειδικοί προτείνουν και χρησιμοποιούν τεχνικές πρόκλησης και βελτίωσης της βλεμματικής επαφής και μάλιστα, τόσο σημαντική την θεωρούν που, πολλές φορές, η εκπαίδευση αυτή είναι η πρώτη που εφαρμόζουν στα πλάνα θεραπείας τους.

Πώς να προκαλέσουμε την βλεμματική επαφή;
Ο στόχος κάθε φορά είναι είτε να προκαλέσουμε στιγμιαία επαφή σε κάποια κοινωνική περίσταση είτε η εκπαίδευση της βλεμματικής επαφής. Οι τεχνικές που αντλούμε από την βιβλιογραφία και την κλινική εμπειρία βασίζονται σε θεωρητικές αρχές που καθοδηγούν την παρέμβαση (ανάλυση συμπεριφοράς, κοινωνική αλληλεπίδραση, χρησιμοποιώντας ενισχυτές [ήτοι αντικείμενα που αρέσουν στο παιδί], επιβράβευση ή/και ακουστικά/οπτικά/απτικά ερεθίσματα). Από τις πιο αποτελεσματικές και εφαρμόσιμες στην καθημερινή πράξη είναι οι παρακάτω:
Συνέχεια

Απώλεια Ακοής στα Παιδιά: Πώς να την Εντοπίσετε Νωρίς

baby-22194_960_720
Οι γονείς συνήθως ζουν πολυάσχολες ζωές και είναι πολύ εύκολο να τους διαφύγουν τα πρώτα συμπτώματα απώλειας ακοής του παιδιού. Ο πρώιμος εντοπισμός του ελλείμματος ακοής μπορεί να αποτρέψει την δημιουργία κενών στην γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού και στην εκπαίδευσή του.
Διαβάστε παρακάτω κάποια ορόσημα στην ανάπτυξη των βρεφών και νηπίων και δεξιότητες που σχετίζονται με την ακοή που μπορούν να σας βοηθήσουν να εντοπίσετε τυχόν παρεκκλίσεις. Μην ξεχνάτε, ωστόσο, πως τα χρονικά όρια μπορεί να αποκλίνουν από παιδί σε παιδί.
Εάν υποψιάζεστε ότι το παιδί δεν ακούει καλά απευθυνθείτε άμεσα στον παιδίατρό σας ή σε παιδό-ωτο-ρινο-λαρυγγολόγο.
0-6 μηνών
Ακοή και Ακουστική Αντίληψη
  • Μπορεί να αντιληφθεί την παρουσία ήχων όπως:
    • Περιβαλλοντικοί ήχοι όπως το τηλέφωνο που χτυπά, τον θόρυβο της ηλεκτρικής σκούπας ή το γάβγισμα ενός σκύλου
    • Παιχνίδια με ήχους
    • Μουσική
  • Ξαφνιάζεται από δυνατούς ήχους
  • Χαμογελά όταν του μιλούν
 Γλωσσική Ανάπτυξη
  • Βαβίζει, κάνει ήχους όπως «μπα-μπα», «ντα-ντα»
  • Κλαίει με διαφορετικό τρόπο ανάλογα με τις ανάγκες του
  • Γελά
  • Εκφράζει τον ενθουσιασμό και τη δυσαρέσκεια με διαφορετικό τρόπο
6-12 μηνών
Ακοή και Ακουστική Αντίληψη
  • Διασκεδάζει παίζοντας «Κου-κου! Τζα!»
  • Γυρίζει να δει προς την κατεύθυνση από όπου προέρχονται οι ήχοι
  • Ακούει όταν του μιλούν
  • Κατανοεί απλές λέξεις όπως «μαμά», «μπαμπά», «γεια».
  • Αναγνωρίζει λέξεις οικείων αντικειμένων όπως «γάλα», «κούκλα», «ποτήρι»
  • Ανταποκρίνεται σε απλές φράσεις όπως «γεια σου», στείλε φιλάκι», «πού είναι ο μπαμπάς;»
  • Αρχίζει να ανταποκρίνεται σε αιτήματα όπως «έλα εδώ» ή «θέλεις κι άλλο;»
  • Σχετίζει ήχους με αντικείμενα όπως το κουδούνι της πόρτας και το τηλέφωνο
Γλωσσική Ανάπτυξη
  • Το βάβισμα ακούγεται πιο «καθαρά» (σαν λέξεις)
  • Χρησιμοποιεί ήχους για να τραβήξει και να διατηρήσει την προσοχή εκτός του κλάματος
  • Χρησιμοποιεί νοήματα για να επικοινωνήσει (σηκώνει τα χέρια όταν θέλει αγκαλιά ή χαιρετά)
  • Αρχίζει να χρησιμοποιεί τις πρώτες αναγνωρίσιμες λέξεις όπως «μαμά», «ναι»

Συνέχεια

Πρώιμος εντοπισμός προβλημάτων λόγου. Ο ρόλος των γονέων

persons-801974_960_720

Κάθε γονέας ανυπομονεί να ακούσει τις πρώτες λέξεις του παιδιού του και να δει τα πρώτα του βήματα. Απολύτως δικαιολογημένα καθώς είναι δύο πολύ σημαντικά ορόσημα στην ανάπτυξη του παιδιού. Ωστόσο τα νήπια δεν κατακτούν τα αναπτυξιακά στάδια με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο. Αυτό σημαίνει πως κάτι που για έναν γονέα είναι φυσιολογικό, για κάποιον άλλο δεν είναι. Ακόμα και νήπια στην ίδια οικογένεια μπορεί να παρουσιάζουν διαφορετικούς αναπτυξιακούς ρυθμούς. Σε κάθε περίπτωση οι γονείς μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις οδηγίες και τα χρονικά πλαίσια γλωσσικής ανάπτυξης που δίνονται για την ελληνική γλώσσα. Αυτά τα ορόσημα χρησιμοποιούν και οι ειδικοί όταν αξιολογούν τον λόγο του παιδιού και εάν αυτό χρειάζεται λογοθεραπεία.

Η αξιολόγηση του λόγου του νηπίου ξεκινά πάντοτε από το σπίτι και λαμβάνουν μέρος όλοι όσοι επικοινωνούν με το παιδί. Εκπαιδευτικοί, γονείς, συγγενείς, φίλοι αποτελούν τα σημαντικά «αυτιά» που μπορεί να εντοπίσουν τον αδύναμο κρίκο στην ανάπτυξη του λόγου του παιδιού, στο λεξιλόγιο, στην επικοινωνία του. Οι γονείς θα πρέπει διερευνήσουν το θέμα πιο διεξοδικά εάν το παιδί (κάτω των 24 μηνών) δεν χρησιμοποιεί χειρονομίες ή δεν μιμείται ήχους είτε προτιμά τα νοήματα αντί του λόγου όταν επικοινωνεί με άλλους. Σε αυτό το στάδιο συγκεκριμένα, οι γονείς και οι φροντιστές του παιδιού είναι οι άμεσοι υπεύθυνοι για τον προσδιορισμό του επιπέδου επικοινωνίας του παιδιού. Συνέχεια